SEMPOZYUM: Toplumu yakından ilgilendiren herhangi bir konu ya da olay hakkında dinleyiciler karşısında farklı uzman kişilerin konu ya da olayla ilgili yaptığı seri konuşmaların bütününe sempozyum denir.
Sempozyum, diğer konuşma türlerine göre daha ilmi ve ciddi bir sohbet havasında geçer. Konuşmacılar konuyu kendi ilgi sahaları açısından ele alır. Sempozyumda bir başkan ve üç ile altı arasında değişen üyelerden oluşur. Üyelerin konuşma süreleri 15-20 dakikayı aşmaz. Konunun uzunluğuna göre sempozyum iki oturum veya iki gün sürebilir.
Sempozyumdaki amaç, konuyu tartışmak değil, konunun ilgili kişiler tarafından olumlu veya olumsuz yönlerinin ortaya konulup çözüme götürülmesidir. Sempozyumun sonucunda başkan konuyu özetleyerek çıkan sonucu dinleyicilere aktarır. (Devam)
KONUSU: Her canlı doğanın bir parçasıdır. Hiç kimse, ihtiyacından fazlasını tüketerek ya da yok ederek, doğaya karşı ihanet etmemelidir.
Her taraf yemyeşil, rengârenk, pırıl pırıl. Bu güzelliği görmek için, bakmasını bilmek gerek. Güneş doğmadan uyanmak gerek. Bazıları, geç uyandıkları için bu güzelliklerin bir kısmını göremiyorlar. Yaşamları, tıpkı baş tarafı dinlenmemiş bir masal gibi oluyor.
Günlerden bir sabah. Kahramanımız Serçekuş, uyandı. Biraz daha uyuyayım mı, uyumayayım mı ikilemi içerisinde, seyredeceği güzellikleri düşünerek kalktı.Yuvasından dışarı çıkarak, etrafı seyretmeye başladı. Acaba bugün neler olacaktı?
Bütün canlılar da uyanıyorlar. Hemen hepsinin uyku ile bir kavgası var. Bu kavgayı kazananlara ne mutlu.
Samipaşazade Sezai'nin Sergüzeşt romanı, Türk Edebiyatı romancılığında yeni bir akımın öncüsü gibidir. Yöresel gerçeklerden kaynaklanarak evrensele açılan bir nitelik taşır. Toplumcu bir gözlemle köleliğin tüm acılarını Dilberle birlikte bize de çektirir. Dilber Kafkasya'dan kaçırılarak, İstanbul'a getirilen dokuz yaşlarında güzel bir Çerkez kızıdır. Esirci Hacı Ömer, Dilber'i emekli bir mutasarrıfın evine satar. Evin hanımı acımasızdır. Kızı ezdikçe ezer. Dilber gücünün üstünde çalışır, böyleyken hanıma yaranamaz, kaçar. İhtiyar bir kadın onu sokakta baygın bulur; sahibine teslim eder. Dilber, bir başka esirciye satılır. Kızı satın alan esirci Dilber'in güzelliğini görünce hemen satışa çıkarmaz. Çalgı çalmasını, şarkı söylemesini öğretir. On beş yaşlarına gelen Dilber'i bir hanımefendi oğlu için satın alır. Oğlu Celal, Paris'te Güzel Sanatlar Akademisi'nde ünlü ressam Jerome'nin atö... (Devam)
Kitapta çocuklar için eğitici şiirler yer almaktadır. İlk şiiri "ithaf" da "Yuva" adlı okulun öğrencilerine seslenmektedir.
"İthâf"
"Yuva şefkat yuvasıdır,
Bir marifet yuvasıdır;
Sev yuvanı orada sen
Kardeşlerinle koşarak.
Ötüşerek, oynaşarak,
Öğrenirsin -öğrenmeden
Nedir zahmet, nedir keder-"
Burada, çocuğa verilen öğüt; okulunu sevince, fazla zorlanmadan güle oynaya çok şey öğrenebileceğidir.
"Hediye"
Küçük bir kızın ağzından ablasının verdiği hediye anlatılmaktadır:
"Beni ablam sever ancak,
Böyle başka kim anacak?
Melek ablacığım benim;
Sen benimsin, ben seninim ! "
"Umacı"
Bu şiirde, batıl inançlardan, cinlerden ve perilerden korkmanın boş olduğu anlatılmaktadır. Şermin'in Abi'si ona bir oyuncak kutusu getirir ve örnekleri İle gerçekleri Öğretir:
1. Servet-i Fünun sanatçıları, Batı kültürüyle yetişmiş birkaç yabancı dil bilen, Batı edebiyatları özellikle de Fransız edebiyatını, yakından izleyen kişilerdir. Tümü Divan edebiyatına karşıdır, ancak aruz ölçüsünü kullanırlar.
2. Bu döneme ortamın siyasal ve toplumsal koşulları nedeniyle "sanat için sanat" anlayışı egemendir. Sanatçılar Osmanlının büyük kentlerindeki küçük bir azınlığa seslenen bir salon edebiyatı oluşturmuşlardır.
3. Sanatçılar, Tanzimatın birinci dönemindeki sadeleşme anlayışından bütünüyle uzaklaşmışlar. Fransızcanın ahengini, estetiğini yakalayabilmek için de yeni sözcük ve tamlamalar uydurmuşlar (nişe -i cenah-ı meleki melek kanadının saçağı, saat-i semen fam yasemin renkli saatler..) Arapça-Farsça sözcüklerle dolu ağdalı bir dil kullanmışlardır.
Her dilde sesler; ünlüler ve ünsüzler olmak üzere ikiye ayrılır.
Ünlüler 1. Kalın ve ince ünlüler; a) Kalın ünlüler; a, ı, o, u b) İnce ünlüler; e, i, ö, ü 2. Düz ve yuvarlak ünlüler; a) Düz ünlüler; a, e, ı, i b) Yuvarlak ünlüler; o, ö, u, ü 3. Geniş ve dar ünlüler; a) Geniş ünlüler; a, e, o, ö b) Dar ünlüler; ı, i, u, ü Düzeltme (İnceltme, Uzatma) İşareti Arapça ve Farsçadan gelen birtakım sözcüklerde ünlülerin uzunluğu özel olarak gösterilir. Örnek: Kâtip
Ünsüzler Ses yolundan çıkışlarına göre: 1. Yumuşak ünsüzler 2. Sert ünsüzler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Sert ünsüzler: f, s, t, k, ç, ş, h, p Sert ünsüz ile biten sözcük... (Devam)
Eser, farklı bakış açılarıyla anlatılır ve dört ana bölümden meydana gelir. Ses ve Öfke, bilinç akışı yöntemi ile yazılmıştır.
Bilinçakışı Yöntemi: Yazar, kahramanların bilincinden geçen olayları müdahale etmeden anlatır.
Birinci bölüm, 7 Nisan 1928'de Benjy'nin bilincinden geçen olayların anlatılmasından ibarettir.
İkinci bölüm, 2 Haziran 1910'da Quanten'in intihar etmeden önceki yaşadıklarının onun zihninden anlatılmasıdır.
Üçüncü bölüm, 6 Nisan 1928'de Jason'ın bakış açısıyla anlatılan olaylar oluşturur.
Dördüncü bölüm, 8 Nisan 1928'de Paskalya günündeki olaylar oluşturur.
Ses ve Öfke Özeti:
Benjy otuz üçüncü doğum gününde, bakıcısı Luster'le golf oyunu seyretmektedir. Bu arada kız kardeşi Caddy'yi hatırlar. Luster de karnaval ücreti için gerekli olan 25 sentini kaybetmiştir. Onu aramaktadır. Bu yüzden, Benjy'yi yalnız bırakır. Benjy, yeğe... (Devam)
Başımı, ninemin dizine koyardım.. Ninem, çocukların gözüne uykuyu, yıldızlı bir gece gibi dolduran masalları bilirdi. Masallar birbirine benzerdi..Az gidip, uz gidip, dere tepe düz gidip, arkaya bakılınca bir arpa boyu yol gidildiğini görmek yok mu, işte bunu benim küçük kafam almazdı.
SEVDALI BULUT
Derviş geldi, servinin altına oturdu, başladı neyini üflemeye. Ney'in deliklerinden ağaçlar, yollar, dağlar, bahçeler çıktı. Gide gide bir çölün ortasına vardı. Çölde dağlar, ağaçlar yükseldi. Yollar uzadı. Buraya Ney Ülkesi dendi.
Derviş soluklandı, yine başladı üflemeye. Ney'den kara karga gibi bir adam çıktı. Adı Kara Seyfî idi. Derviş'in parasını çaldı. Derviş bir taş vurdu buna, uçtu gitti ta Ney Ülkesi'nin bir dağında duran kır bir atın, gümüş eyerinin üstüne. Kara Seyfİ, bütün Ney Ülkesi'nin sahibi oldu..
Mevlevi çevrelerinde yetişerek iyi bir eğitim gören sanatçı, İstanbul'da yaşamıştır. Divan edebiyatının son ünlü şairidir. Şiirlerinde yeni imajlar yaratarak, giderek daralan Divan şiirinin ufkunu daha da genişletmiştir. Kalıplara boğulan Divan şiirine az da olsa yeni bir söyleyiş kazandırmıştır. Tüm şiirleri tasavvufi bir anlam taşır. Şeyh Galip'in şiirlerini anlamak için tasavvuf terimlerini bilmek gerekir. Anlamları genellikle semboller, benzetmeler, çağrışımlar üzerine kurmuş, güzel söyletişten çok öz güzelliğine önem vermiştir. En ünlü eseri Hüsn ü Aşk allegorik bir öyküdür. Bu eserde tasavvufta Tanrı'ya giden yolun zorluklarını anlatmıştır. Heceyle yazılmış bir türküsü de olan sanatçı, şiirlerini Divanı'nında toplamıştır. (Devam)
Ahmedi'den ders almış, İran'a giderek tasavvuf ve tıp öğrenmiştir. Hekimliği de ünlüdür.
Iran edebiyatından etkilenmekle birlikte, şiirlerinde yerli çizgileri de yansıtmıştır.
Geniş bir tasavvuf ve şiir bilgisine sahiptir. En ünlü eseri Harname'de, bir eşeğin başından geçenleri anlatır. Fabl türünün bir örneği sayılan bu mesnevi, hiciv edebiyatımızın da nitelikli ürünlerindendir. Bu eserde eşek ön plana çıkarılarak insanlar anlatılmış, toplumsal eşitsizlikler eleştirilmiştir. Şairin "Divanı" ve "Hüsrev-i Şirin" adlı bir mesnevisi de vardır. (Devam)
Medrese eğitimi görmüştür. Padişah Abdülmecit zamanında İstanbul'a gelmiştir. Seyrani, şiirlerinde toplumsal bozuklukları, ekonomik sorunları dile getiren sanatçı, dönemin ileri gelenlerini hicvettiğinden kovuşturmaya uğramış, İstanbul'dan kaçmak zorunda kalmıştır. Yergi ve gülmece şiirlerimizde önemli bir yeri olan sanatçı, şiirlerinde hem heceyi hem de aruzu kullanmıştır. (Devam)
Cümle içinde tek başına sıfat göremeyiz. Her zaman kendisinden sonra gelen adı ya niteler ya da belirtir. Bu durumda bir sıfat ve bir adın oluşturduğu tamlamalara sıfat tamlamaları deriz. Güzel (sıfat) günler (isim) : güzel sözcüğü bir adı "günleri" nitelemiş. Bu çocuklar : Bu sözcüğü bir adı işaret yoluyla belirtmiş. Güzeli severim : Adlaşmış sıfat (Güzel insanı severim). (Devam)
Adları niteleyen ya da belirten sözcüklerdir. A. Görev ve Anlam Yönünden Sıfatlar 1. Niteleme Sıfatları Adları, renk, durum, biçim vb. yönlerden niteleyen sözcüklerdir. Kırmızı, yeşil, yuvarlak, üçgen, zeki, güzel Ünvan Sıfatı: İnsanların rütbe, derece, memuriyet ve sosyal seviyelerine göre adlarına takılan saygı ve tanıtma sözleridir. Bay Mehmet, Bayan Eylül, Onbaşı Celal, Sultan Murat Ünvan sıfatları bazen niteledikleri isimlerden sonra gelebilirler: Ali Bey, Bilal Ağa, Murat Öğretmen Bir adın bazen birden çok ünvan sıfatı olabilir: Gazi Mustafa Kemal Paşa Küçültme Sıfatları: Büyükçe, küçücek, küçücük, ekşimsi, morumtrak Pekiştirme Sıfatları: Bembeyaz elbise. Güzel güzel evler. Güzel mi güzel evler. 2. Belirtme Sıfatları Adları g&o... (Devam)
Sıfatlar isimleri renk, durum, biçim bakımından niteleyen; sayı, soru belgisizlik, işaret yoluyla belirten sözcüklerdir.
SIFATLAR
A. NİTELEME SIFATLARI B. BELİRTME SIFATLARI
1. İşaret sıfatı
2. Sayı sıfatı
a. Asıl sayı sıfatı
b. Sıra sayı sıfatı
c. Üleştirme sayı sıfatı
ç. Kesirli sayı sıfatı
3. Belgisiz Sıfat
4. Soru sıfatı
Örnek: Yaşlı adam eski tüfeğini alıp yemyeşil tepelerin güzel mekânlarına doğru yola çıktı. Yolda iki kişiye rastladı. Biri bu yol iyi bir yol değil dedi.
A. NİTELEME SIFATLARI
İsme soracağınız nasıl sorusunun karşılığıdır. İsimleri renk, durum, biçim bakımından nitelerler.
Örnek: Zaman esrarengiz yüzünün iyi yüzlere yine gösteriyor.
Saadet dakikaları güzel anılarla süslendi.
Hastalıklı yüzler yuvarlak masalarda sorgulandı.
Kara gözlüm beni neden bekler?
B. BELİRTME SIFATLARI
İsimleri sayı, soru, belgisizlik, işaret bakÄ... (Devam)
Doğuştan aptal denecek kadar saf olan Satırzade Şöhret Bey alafrangalığa özenir. Madam Potiş isminde ahlak bakımından düşkün bir kadına rastlar. Onunla birkaç gün daha yasayabilmek için "İstanbul'da bir eşi daha bulunmaz cerbezede ve kadınlarca eli bayraklı tabir edilen derecenin pek üstünde edepsiz bir kadın olan" annesinin küpelerini çalıp satar ve metresiyle bir lokantada yemek yemeye giderken yanlarına modaya uygun olmak için bir de köpek alırlar. Köpek, başlarına türlü bela getirir. Sokakta öteki sokak köpekleri bunlara hücum eder, iki sarhoş Ermeni külhanbeyi kendi şiveleriyle bunun hakkında iddiaya girişip kavgaya başlarlar. Gittikleri lokantayı köpek altüst eder. Şöhret Bey cebindeki bütün para ile bu ziyanı ödemek mecburiyetinde kalır. Madam Potis'i de eski tanıdığı bir serseri götürür. Geceleyin Madam Potis'in kiracı olduğu eve gidip onu arayan Şöhret... (Devam)
Batı etkisindeki Türk edebiyatının; Tanzimat edebiyatının, kurucusudur. Yenilik edebiyatımızın diğer sanatçıları, onun açtığı yolda yetişmiş ve ilerlemiştir. Edebiyatımızda ilkleri başlatan kişiliğiyle önemlidir. Noktalama işaretlerin ilk kez kullanan kişi, dilde sadeleşme çalışmalarını başlatan, ilk tiyatro eserimiz "Şair Evlenmesi" yazan, ilk makale olan "Mukaddimeyi ilk özel Türk gazetesi olan Tercüman-ı Ahval'de yayımlayan, ilk folklor araştırmasını yapan Şinasi'dir. Batı şiirinden ilk şiir çevirilerini yapan Şinasi Divan edebiyatının klasik kasidesine de nesnel nitelik kazandırmıştır. Türk edebiyatının ilk özlü düşüncelerini de onda görüyoruz: "Milletim nev-i beşer, vatanım ruy-i zemin" yani dünya ulusundanım, yeryüzü yurdundanım. Sanatçı Fransız klasiklerinden etkilenmiştir.
Bu roman, Halide Edip Adıvar'in edebî anlayışı ve sanatında yeni bir dönemin başlangıcıdır. II. Abdülhamit dönemi şartlarını fakir bir mahalle çerçevesinde anlatan bir romandır. Romanda dönemin her kesimden insan bir arada ve tüm özellikleriyle yer alır. Bu bakımdan, döneme her yönüyle ışık tutan çok önemli bir eserdir.
Sinekli Bakkal Kahramanları (kişileri):
Emine: Sinekli Bakkal Sokağı'nın imamının kızı, Kız Tevfik'in karısı, Rabia'nın annesidir. Babasının verdiği eğitim nedeniyle oldukça tutucu ve hayata maddi açılardan bakan bir kahramandır.
Kız Tevfik: Rabia'nın babasıdır. Karısı Emine'nin aksine, rahat, deli dolu, neşeli bir kahramandır. Tiyatro ile uğraşmaktadır.
Rabia: Ailesinden dini eğitim almış, sesi çok güzel olan bir genç kızdır. Musiki ile uğraşmaktadır. Dinine bağlı bir kişi olan Rabia, romanın başkahramanıdır. Romanda Doğu medeniyetini temsil etmektedir.