Eş görevli sözcükleri, söz öbeklerini ve cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere denir. Bizimle de anlaştı. Çalışın ki kazanasınız. Ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin. (Devam)
KONUSU: Asıl kahramanı çocuk olan bu romanda, yaşadığı olumsuz olayları, çocuk bilinci ile değerlendirip hayatım devam ettirmeye çalışan Ömer'in ismindeki çocuğun yaşadıkları anlatılmaktadır. Ana karakteri bir çocuk olduğu İçin, edebiyatımızda ilklerden sayılır.
Bağrıyamk Ömer'in Hikâyesi:
Yaşlı köylü, oralardan geçen yolcuya anlatıyordu:
"Yüzlerce yıl Önceydi. Geçtiğin ovada bir şehir kurulmuştu. Şimdiki bu kurak, çatlak yaylalar vaktiyle bol bağlar, bahçeler, çimenler çiçeklerle süslüydü. Tütmeyen bir ocak, ekilmemiş bir karış toprak, sürülmemiş bir dilim tarla bile yoktu. Bağlar arasından ırmaklar geçer, bahçelerden kaynaklar fışkırır, çeşmelerden tatlı sular akardı. Uçsuz bucaksız meralarda otlayan koyunların sayısı bilinmez, saymakla tükenmezdi. Halinden şikâyetçi olan kimse yoktu. Komşu köylerden buraya çalışmak için gelen gündelik işçiler, birkaç ... (Devam)
(1928-15 Kasım 1975) Yazar, İstanbul'da doğdu. Sultanahmet Sanat Enstitüsü'nü bitirdi (1946). İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi Teknoloji Kürsüsü'nde kaynak öğretmeniliği yaptı. Ailesinden aldığı tasavvuf terbiyesiyle, etrafında olayların ayrıntısını inceleme merakı duydu. Çocukluğundan itibaren gördüklerini hikayeler hâlinde yayınladı. Ahmet Hamdi Tanpınar gibi yazarlardan, yazarlık konusunda destek aldı. En önemli eseri Sokakta adlı romanıdır. Eserlerinde; insanın temel meseleleri, tasavvuf terbiyesi, modern insanın açmazları, Türk toplumu gibi konuları işledi. (Devam)
İstanbul'da yaşamıştır. Kadılık ve müdersislik yapmıştır. Medresede din adamı olarak yetiştiği, hocalık yaptığı halde eserlerinde din dışı konuları işlemiştir. İnsanlara, şiirlerinde, yaşamın zevk ve neşe içinde geçirilmesi gerektiğini önermiştir. Tasavvuftan hiç etkilenmeyen Baki, Divan şiirine yeni bir konu getirememiştir. Daha önce söylenenleri daha güzel bir söyleyişle dile getirmesi, onu Divan şiirinin ustalarından yapmıştır.
Aruzu ustaca kullanmış, dizelerinde ses güzelliğiyle söz ustalığını birleştirmiştir.
Şeyhülislamlığa getirilmediğinden, döneminin kötülüklerinden yakınan şiirler de yazmıştır. Döneminde "Şairler Sultanı" (Sultanüş Şuara) unvanıyla anılmıştır.
Dili ağırdır. Şiirlerini bir kuyumcu titizliği ile işlemiş, söz ve anlam sanatlarını ustalıkla kullanmıştır. En ünlü eseri. Terkib-i bent biçimiyle . Kanuninin ölümü üzerine yazdığı "Kanuni Mersiyesid... (Devam)
KONUSU: Bu kitap, bir duygular manzumesi, bir sevgi yumağıdır. Her satınnda buram buram halk, buram buram Anadolu sevgisi vardır. Yazar, usta bir nakkaş gibi, Anadolu'ya olan sevgisini, kelimelerle nakşetmiştir. Ellerine sağlık Ceyhun Atıf Kansu. Nur içinde yat.
Kitap çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Her bir bölümde, Anadolu'muzun bir köşesi, tarihimizdeki önemi ile birlikte yer almaktadır. Okuyalım, bakalım.
MUŞ OVASI
Selçuklu Türkleri akın akın geldiler Anadolu'ya. O zaman Anadolu'nun ismi Rum Diyarı idi. Bizans imparatorluğu vardı. İmparator Diogenes "Bu gelen Selçuk soyu bir taşkın insan selidir .. vakit şimdidir, önlersek önleriz, önleyemezsek Bizans'ın direkleri yıkılır" diyerek vardı Malazgirt'e Selçuk Kumandanı Alparslan'la hesap görmeye..Ve görüldü hesabı Bizans'ın.. Açtık kapıyı, girdik içeri. Yıl 1071, gün 26 Ağustos idi.
Aslına bakarsan Alparslan'ın akıncıları daha ... (Devam)
1799'da Fransa'nın Torus adlı kır bölgelerinden birinde bir avukatın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Balzac, mahalli mekteplere devam ettikten sonra Paris'te hukuk tahsil etmiştir. Balzac, bir süre sonra mesleğinden bıkmıştır. Daha yirmi yaşlarında iken pek çok roman ve hikaye yazmaya başlamıştır. Honore De Balzac, önceleri yazdığı eserlerde başarıya ulaşamamış, yine de kitap yayıncılığını devam ettirmiştir. Matbaası iflas edince borçlarını annesi ödemiştir. Gece gündüz roman yazma çalışmalarına kendini verdikten bir süre sonra politikaya atılır. Fransız Millet Meclisine seçilir. Kış aylarında Rusya'ya yaptığı seyahat ve çok çalışması 1850'de ölümüne sebep olmuştur.
KONUSU: Osmanlı İmparatorluğu'nun dört kıtada at koşturduğu dönemlerde, denizlerin de, Türk Donanmalarının egemenliği altına girmesi anlatılmaktadır.
Fatih Sultan Mehmet, Midilli adasını fethettiği zaman, adanın güvenliği için gazilerden 200 kadar yeniçeri ve bir miktar sipahi bırakır. Aynı zamanda da belirli bîr sayıda Türk ailesini de buraya yerleştirir. Yenice Vardarlı Yakup isimli sipahi de bunlardan birisidir. Yakup'un bir müddet sonra İshak, Oruç, Hızır ve îlyas isminde dört oğlu olur. Yakup onları, iyi birer asker olarak yetiştirmek için her türlü gayreti gösterir, fedakârlığı yapar.
Hedefleri birer kahraman olmak olan kardeşler, önceleri kendileri için denizde korsanlığa başlarlar. Kısa sürede gelişir, güçlenir ve denizlerde nam salarlar. Tabu, bu iş o kadar kolay olmaz. Yaptıkları savaşlarda İlyas ve Oruç Bey'ler şehit düşerler.
Yapım eklerinden hiçbirini almamış olan, kök halindeki sözcüklere (kelimelere) verilen addır. Bu tür sözcükler çekim eklerini alabilir. Basit sözcüklere örnekler:
Batı kültürü etkisinde gelişen Türk edebi yatını yeterince kavrayabilmek için, Batı'nın ve Türk toplumunun Batılılaşma sürecinin iyi bilinmesi gerekir. Çünkü toplumların kültür ve sanatının en temel belirleyicileri toplumsal, siyasal ve ekonomik yapılarıdır. Batı etkisindeki Türk Edebiyatı ve sanatçılarına geçmeden Önce 18. Ve 19. yüzyıltardaki Batı ve Osmanlı toplumlarının sözünü ettiğimiz yapılarına değinmekte yarar var: Batı, 18. Yüzyıla kadar gelinlen süreçte, "reform" la dinin yaşamın her alanındaki belirleyiciliğinden kurtuldu. Rönesansia sanatının temellerini buldu. Yani coğrafi keşiflerle, sömürgecilikle zenginleşti. Feodaliteden uiusal devletler yapısına geçti. Bilimsel buluşların aydınlığına kavuştu. 1789 Fransız Devrimi, bu köklü dönüşümlerin en önemli sonucudur. Bu gelişmelere karşılık Osmanlıda şeriata dayalı ortaçağ yapısı egemendi. Sürekli savaşlar ve iç ayaklanmalarla ... (Devam)
Hem heceyle, hem de serbest ölçülü şiirler yazmıştır. Kendine özgü şiiriyle, şiirimize yeni bir kişilik kazandırmıştır. Şiirlerinde kendi ev ve ailesinden başlayarak, çevresindeki küçük dünyaları, toplumu anlatmıştır. Topluma açılışı, toplum sorunlarına eğilişi, kapalı dünyasının ezikliğini taşır. Şiirlerinde sembolleri kullanır. Rahat, doğal bir anlatımı vardır. Şiirleri, geleneğin izlerini barındırır. Yaşamın trajik yanlarını yorumlar. "Gizli Sevda" ve "Solgun Bir Gül Oluyor Dokununca" tanınmış şiirlerindendir.
YAPITLARI:
Kapalı Çarşı, Evler, Arada, İki başına Yürümek, Eski Toprak, Divane ( şiir).
Tamlayan, tamlananın kime, neye ait olduğunu belirtir.
Tamlayan "-(n) in" eki, tamlanan -(s) i (iyelik) ekini alır.
Ablamın giysileri.. (Kimin giysileri?)
Tamlayan Tamlanan
Kapının kilidi (Neyin kilidi?)
Belirtili ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir:
Kimse bilmiyordu yerini Ayşe'nin. (Tamlanan Tamlayan)
Baharı bir başkadır İzmir'in. (Tamlanan Tamlayan)
Tamlananı belgisiz zamir olan ad tamlamalarında tamlayan, "-den" ekiyle de yapılabilir:
Öğrencilerin biri öğrencilerden biri (Tamlayan Tamlanan)
Belirtili ad tamlamalarında öğeler arasına farklı sözcükler girebilir. Bu durum, tamlamanın türünü değiştirmez: Gözlüğümün kırılan camı (Tamlayan Sıfat Tamlanan)
Kapının bembeyaz gölgesi (pekiştirilmiş sıfat)
Belirtili ad tamlamalarında tamlayan ya da tamlanan sayısı birden fazla olabilir:
Tamlayan, tamlananı çok değişik anlam İlgileriyle tamamlar. Tamlayan ek almaz, tamlanan -(s) i eki alır.
bebek maması (Tamlayan Tamlanan)
telefon rehberi (Tamlayan Tamlanan)
Belirtisiz ad tamlamalarında iki ad arasında kurulan başlıca anlam ilgilerini şöyle sıralayabiliriz:
vişne reçeli (Neden elde edildiği) savaş korkusu (Durumun nedeni) dikiş makinesi (Ne işe yaradığı) çocuk bahçesi (Neye, kime ait olduğu) İstanbul Boğazı (Nerede bulunduğu) Kayseri halısı (Üretildiği yer) masa örtüsü (Nerede kullanılacağı) sigara böreği (Neye benzediği) su bardağı (İçine ne konacağı)
Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına sıfat giremez. Sıfatlar her zaman tamlayanın başına getirilir.
Soğuk meyve suyu Sıfat (Tamlayan Tamlanan)
Eski İzmir Valisi Sıfat (Tamlayan Tamlanan) (Devam)
KONUSU: Yazarından dinleyelim: Çocukları pek severim. Hayatla her insanın bir zaafı, bir alışkanlığı vardır. Benim tek büyük zaafım da -niçin itiraf etmemeli- çocuk sevgisidir! Ve bu aşk yüzünden ışık çevresinde dönen pervane misali öğretmenlik mesleğine tutulup kalışım bundandır.
Yalnız sevimli, terbiyeli, zeki ve çalışkan olanları değil, -Böylesini herkes sever!- ben sevimsiz, somurtkan, haylaz, hatta aptal çocukları da netlerim. Bana 'Öğretmenimi' diyen ses, beni 'Annemi' diye çağıran ses kadar sevgili ve kıymetlidir."
Yazarın kendisinin de anlattığı gibi, kitabın konusu öğrencilerdir. Onlar yazarın "Küçük Dostları "dırlar. Bizim niye olmasınlar ki?
Mefharet ve Arkadaşları:
Çocuklar, genç öğretmenleri severler. Yeter ki, gülümsemesini bilsin..
Memleketin sıkışık, karanlık günleriydi. Bîr yandan okuyor, bir yandan da özel bir lisenin ilk(öğr... (Devam)
Tazarımızın en önemli kitaplarından biri olan bu eserde beş şehir ele alınmaktadır. Bu şehirler: İstanbul, Ankara, Konya, Erzurum, Bursa şehirleridir. Tanpınar, bu kitabın konusu için: 'Hayatımızda kaybolan şeylerin ardından duyulan üzüntü ile yeniye karşı beslenen iştiyaktır.' demiştir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın sürükleyici anlatımı, etkileyici üslubu ve mükemmel gözlemleri bir araya gelince edebiyatımızın en önemli eserlerinden biri ortaya çıkmıştır, Türk Edebiyatında en değerli denemelerden kabul edilmektedir. Ahmet Hamdi'nin bu dışında MEB tarafından, Sahnenin Dışındakiler adlı eseri de Yüz Temel Eser arasında seçilmiştir.
Beş Şehir Özeti
İstanbul
Asıl İstanbul, yani surlardan beride olan minareyle camilerin şehri, Beyoğlu, Boğaziçi, Üsküdar, Erenköy tarafları, Çekmeceler, Bentler, Adalar, bir şehrin içinde âdeta başka başka coğrafyalar gibi kendi güzellikleriyl... (Devam)
Varlıkların duyu organlarıyla algılanabilecek şekilde tanıtılması için başvurulan anlatım yoludur. Genellikle olay yazılarında varlıklar, nitelikleriyle tanıtılırken kullanılır.
Betimlemede kişilerin duygu ve düşüncelerinin irdelenmesi, davranışlarının neden ve sonuçlarının incelenmesi de yer alabilir; buna çözümleme (tahlil) denir. Kısaca betimleme; kelimelerle resim yapmaktır.
UYARI: Betimleme paragraflarında genelde verilmek istenen mesaj bulunmaz; ancak mesaj taşıyan paragrafta ana düşünce sonuç bölümündedir.
Örnek:
Yeşil dağlar arasında Manisa, akşamları morararak susar; İnce rüzgârla dağılan ezan seslerinden sonra belde, derin bir sessizliğe dalar, karanlık basınca yamaçtaki evlerde cılız gaz lambalarının titrek ışıkları görülür.
Bu parçada, aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır? (1998 LGS)