Milli şair unvanı verilen Mehmet Emin Yurdakul'un Türk şiirinde açtığı çığırı Ahmet Hikmet Müftüoğlu Çağlayanlar'da hikayeleriyle devam ettirmiştir. Yazar, bu eserdeki hikayelerinde Türk destanlarından, tarihinden, faydalanmış; Trablus, Balkan, I. Dünya savaşlarında yaşanan olayları anlatmıştır. Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun 1922'de yayınlanan Çağlayanlar adlı kitabı 18 parçadan ibarettir. Milli edebiyatımız içinde uyandırdığı milliyetçilik duygularıyla çok önemli bir yere sahiptir. Çağlayanlar hikayelerindeki kahramanların isimleri şunlardır: Alparslan Masalı, Yarayı Kanatan, Üzümcü, Sümbül Kokusu, İnci, Yakarış, Bekir ile Tekir, Ayşe Kızla Vato, Maviş.
Çağlayanlar Kitabının Özeti
Sümbül Kokusu
Pazar günü, Budapeşte Darülfünunu Tabiiyyat şubesinde öğrenim gören Hüseyin Arif, Macaristan'ın dar sokaklarından birinin kasvetli, dar evlerinden birinde, gazete okumaktadır. Gazetede Çanakka... (Devam)
1910-1956 yılları arasında yaşamıştır. Galatasaray Lisesi'nden sonra Mülkiye Mektebi'ndeki yüksek öğrenimini tamamlamak için Paris'e gitmiştir. İkinci Dünya Savaşı çıkınca geri dönmüştür. Yazdığı Otuz Beş Yaş şiiriyle 1946 CHP Şiir Yarışması'nda birincilik kazanmıştır. Türk edebiyatında şiiri en çok ciddiye alan şairlerdendir. Şiir dışındaki türlerle uğraşmaktan kaçınmıştır. Ölüm gerçeği, korkusu, hayat, anlık mutluluklar, yalnızlık Cahit Sıtkı'nın şiirlerinin ana temasını oluşturur.
Cahit Sıtkı Tarancı, şiirlerinde kelimelerin istifine çok önem verir. Halk kültüründen gelen unsurları, tekerlemeleri, deyimleri, masalları şiirin kurgusunda kullanır.
Romantizmin ve sembolizmin etkisine kalmıştır. Şiirlerinde ölüm korkusunu ve acısını doğanın ve sevginin güzelliğini, sıcaklığını dile getirmiştir. Şiirini ölüm yaşam ve geçmiş ' şimdi karşıtlarıyla besleyen sanatçı... (Devam)
Bu romanda idealist bir aydın ve öğretmen olan Feride'nin kişiliğinde, yeni bir kadın tipini yaratmak istemiştir Reşat Nuri Güntekin. Çalıkuşu, Anadolu'ya bilinçli eğilen ilk romandır, istanbullu genç bir kız Feride'nin Anadolu'nun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yapması, Cumhuriyet kızlarını öğretmenliğe özendirmiştir. Roman günlük konuşma diliyle yazılmıştır. Rahat bir anlatım kullanılmıştır. Teyzesince yetiştirilen Feride, bir Fransız okulunda okumaktadır. Bu arada teyzesinin oğlu Kamuran'la birbirlerini severek nişanlanırlar. Fakat, nişanlısının başka bir ilişkisini öğrenir. Öğretmenlik için başvurarak İstanbul'u terkeder. Anadolu'nun çeşitli yerlerinde görev yaparken güzelliği, dedikodulara neden olur. Kuşadası'nda karşılaştığı Doktor Hayrullah Bey'le kağıt üzerinde evlenir. Gerçekte baba-kız ilişkisi söz konusudur. Feride'nin günlüğünü bulan Hayrullah Bey, ölümünden sonra Feride'ye t... (Devam)
Özellikle de Çankaya isimli eserinde Falih Rıfkı Atay, Atatürk'ün hayatını ve inkılapları çok güzel bir Türkçeyle anlatmıştır. Bu eser sayesinde hem Atatürk'ün hayatı ve inkılapları gün yüzüne çıkarılmış, hem de yakın dönem Türk siyasi hayatına ışık tutulmuştur. Eseri önemli kılan unsurlardan birisi de Atatürk'ü çok yakından tanıyan biri tarafından kaleme alınmış -olmasıdır. Diğer taraftan kullanılan dilin akıcılığı ve yazarın döneme ait bütün gerçekleri samimi bir şekilde anlatması da eserin kıymetini artıran özelliklerdendir. Yazar, Atatürk'ü yakından tanıdığı için Atatürk hakkındaki başka yerde bulamayacağımız özel ve kıymetli bilgiler eserde bulunabilmektedir.
Eser üç ana bölümde ele alınabilir. Birinci bölüm Atatürk'ün doğumu ve tarih sanhnesine çıkana kadarki dönemi içine alır: 1881-1908 bölümünde Atatürk'ün çocukluk ve gençliği: 1908-1914 bölümünde Meşrut... (Devam)
Yazarın en uzun eseri olan Çanlar Kimin İçin Çalıyor, İspanya iç savaşı esnasında faşistlerle çarpışan bir Amerikalıyı ele almaktadır. Özgürlüğün evrenselliği eserin ana düşüncesini oluşturmaktadır.
Çanlar Kimin İçin Çalıyor Özeti:
Robert, köprüyü uçurmakla görevlendirilmiş bir askerdir. Dağlardaki çete üyeleri ona yardım edecektir. Anselmo, Robert'e bu konuda klavuzluk etmektedir. Birlikte çete reisi Pablo'ya giderler. Ondan yardım istemektedir Robert. Pablo, eskiden pek çok faaliyette bulunmasına rağmen şimdi yardım etmek istememektedir. Artık ölümden korkmaktadır. Onun bulunduğu bu topraklarda köprü uçurulmasına izin vermeyeceğini söyler. Robert yukarıdan gelen emirin böyle olduğunu anlatır. Robert işlerin şimdiden kötü gittiğini düşünmektedir.
Pablo'nun mağarasına gelirler. Mağarada Pablo'nun a-damlan ve karısı ile bir kız vardır. Adamların pek çoğu Çingene'dir ... (Devam)
Sözcüklerde anlam değişikliği yapmayan, cümledeki görevlerine göre onları şekillendiren eklere çekim ekleri denir. Sözcüğe yapım eklerinden sonra getirilir. Çekim ekleri iki ana grupta ele alınabilir:
Çekimli diller (Bükümlü dil de denilmektedir) : Bu yapıdaki dillerde, çekim esnasında ve yeni kelimeler yapılırken sözcük kökleri çoğunlukla değişir ve bambaşka biçime gelir. Ekler sözüğün önüne, ortasına ya da sonuna getirilebilir. Bazı dillerde de sözcük kökü ile yeni sözcük veya sözcük çekimi arasında her zaman açık bir bağ, ilgiyi gösteren bir belirti vardır. Sözcük kökündeki asli sesler yeni türetilen sözcükte hep aynı biçimde kalırlar. Hint-Avrupa dilleri ve Sami dilleri dilleri Çekimli diller kategorisinde ele alınırlar.
Yazar, kendisini "Yazar ve hocayım. Başlıca İşim düşünmek ve düşündüklerimi cemiyete sunmaktır." diye tanıtmaktadır. 1916'da Hatay'da doğmuştur. Cemil Meriç, Fransız eğitim sistemi uygulayan Antakya Sultanisi'nde öğrenim görmüştür. Tercüme bürosunda çalışmıştır. İlkokul öğretmenliği, nahiye müdürlüğü yapmıştır. İstanbul'a gidiş gelişlerinde Nazım Hikmet gibi sosyalistlerle diyaloga geçmiştir. Hatay hükümetini devirme suçu nedeniyle hapis yatmıştır. 1940'ta İstanbul Üniversitesi'nde Fransız Dili ve Edebiyatı okumuştur. İstanbul Üniversitesi'nde okutmanlık yapmıştır. 1955 yılında gözleri görmemeye başlamıştır. Çalışma ve okumaları körlüğüne rağmen hızla devam ermiştir. 1984'te beyin kanamasından ölmüştür.
Başlıca Eserleri: Hind Edebiyatı, Ümrandan Uygarlığa, Bu Ülke, Kırk Ambar, Kültürden İrfana, Işık Doğudan Gelir'dir. (Devam)
Bu eser, Kemal Bilbaşar'ın üçüncü romanı olan Cemo konusunu Doğu Anadolu bölgesindeki hayattan almaktadır. Yer yer destan havası hissedilen roman, bir kitle hikâyesini anlatmaktadır. Doğu Anadolu'daki ağalık sistemi, etnik gruplar, siyasi gelişmeler ve kadın erkek ilişkileri yerel bir üslupla ortaya konmuştur. Romanda halk dili romanın akıcılığını ve gerçekçiliğini artırması bakımından önemli bir yer tutar.
Cemo Kahramanları (Kişileri):
Cemo: Doğu Anadolu'da yaşayan bir Zaza kızıdır. Annesi küçükken öldüğü için babası yetiştirmiştir. Yabani şartlar ve doğa içinde babasının verdiği eğitim onun çelik gibi kuvvetli ve cesur olmasını sağlamıştır. Aynı zamanda çok güzel bir kızdır.
Cano: Cemo'nun babasıdır. Şeyh Sait isyanını bastırmada etkin bir ro! oynayan, cesur, kuvvetli, sözü geçen bir köylüdür.
Kevi: Bir bey kızıdır. Cano'nun karısı olur. Fakat İkinci Ã... (Devam)
Servet-i Fünun şiirinin Tevfik Fikret' ten sonra ikinci önemli şairidir. Sanatının ilk dönemlerinde Tanzimatın ikinci dönem santçılarının etkisinde şiirler yazmış, tıp eğitimi
için gittiği Fransa'da sembolizm ve parnasizm akımlarını tanımıştır. Edebiyatımızda sembolizmin öncülerinden olan sanatçı "sanat İçin sanat" görüşüne bağlı kalmış, aruzu da başarıyla kullanmıştır. Cenap Şahabettin, şiirlerini yeni mecazlarla Arapça ' Farsça sözcüklerle kurmuş; müzikaliteye, sembolizm akımın gereği olarak önem vermiştir. Dilde sadeleşmeye karşı olan tutumunu yaşamının sonuna kadar sürmüştür. "Elhan-ı Şita" şiirinde karın yağışındaki müzikselliği vermek istemiş; kışın sessizlik ve mutluluğunu dile getirirken geniş doğa betimlemeleri de yapmıştır. Düzyazı alanında da yapıtları vardır.
Cenap Şahabettin'in Eserleri:
Evrak-ı Eyyam, Nesr-i Harp, Nesr-i Sulh (makale); Tiryaki Sözleri ( ö... (Devam)
12 Aralık 1928'de Kırgızistan'ın Talaş eyaletine bağlı Şeker köyünde doğmuştur. Bişkek'te veteriner fakültesini tamamlamıştır. 1952'de yazı hayatına atılmıştır. 1959'da Kırgız Pravdası gazetesinde muhabir olmuştur. 1962 yılında Dağlar ve Steplerden Masallar adlı öykü ile büyük ün kazanmıştır. 1963 yılında kitap, Lenin Ödülü'ne layık görülmüştür.
Eserlerini Kırgızca ve Rusça olarak kaleme alan Cengiz Aytmatov, eserlerinde Kırgızların gelenek ve göreneklerini, savaş yıllarında halkın çektiği zorlukları, aşk, dostluk gibi konulan işlemiştir. Eserleri yüz elliden fazla dile çevrilmiştir. Aytmatov, 1958'de Kırgız Yazarlar Birliği Prezidyumu üyeliğine, 1962'de Kırgız Sinematografi İşçileri Birliği Birinci Sekreterliğine, 1966'da SSCB Yüksek Sovyet'i üyeliğine, 1967'de SSCB Yazarlar Birliği Yürütme Kurulu üyeliğine getirilmiştir. Şu anda milletvekilliği ve büyük elçilik yapmaktadır.... (Devam)
1920 yılında Kırım'ın Kızıltaş köyünde dünyaya gelmiştir. Çocukluk yılları, savaş, deprem, yoksulluk ve eziyet içinde geçmiştir. Özellikle Rus emperyalizminin zulmü altında yaşamak zorunda kalmıştır. Kırım Pedogoji Enstitüsü'nde iki yıl öğrenim görmüştür. Okulu bitmeden ikinci Dünya Savaşı dolayısıyla askere alınmıştır. Almanlara esir düşmüştür. Londra'da yaşamaktadır. Cengiz Dağcı, romanlarında Kırım Türklerinin çektiği zulümleri anlatmaktadır.
Başlıca eserleri şunlardır: Ölüm ve Korku Günleri, Onlar da İnsandı, O Topraklar Bizimdi, Genç Temuçin, Üşüyen Sokak, Korkunç Yıllar. (Devam)
Türk edebiyatının yazılan ilk tarihi romanı kabul edilir (1880). Namık Kemal, romanın konusunda "Osmanlı Tarihi"nden yararlanılmıştır. "Cezmi" romanındaki olaylar XVI. yüzyılda yaşanır. Cezmi cesur bir sipahi aynı zamanda çok bilgili bir şairdir de. Cezmi çok yakışıklıdır. Ciritte, atlı sporda ustadır. Namık Kemal, Cezmi'de kendi gençliğini anlatıyor gibidir. Roman İstanbul'da başlar. Azerbaycan'da, İran'da, Sah Tahmasb'in oğlu Mehet Hudabende, şahlık tahtında, eşi Şehriyar, kız kardeşi Perihan, Sah'ın kör oluşundan da faydalanarak, siyasette, devlet işlerinde sözü geçer kişilerdir. İran'la Osmanlı Devleti arasında savaş başlar. Cezmi, bu savaşa gönüllü olarak katılır. Adil Giray'la bu savaşta tanışır. İran ordusu perişan edilir. Birçok yerler ele geçirilir. Gazi Giray, kardeşi Adil Giray esir düşerler. Romanın önemli bölümleri, İran sarayında, Adil Giray, Perihan ve Şehriyar'ın çevresinde geçer. Bu iki ... (Devam)
En çok okunan ve sevilen İngiliz yazarlardan biridir. 1812'de doğmuştur. Ekonomik sıkıntılar sebebiyle çocuk yaşlardan beri çalışmak zorunda kalmıştır. Bu sıkıntılar, onun yazarlığını oldukça fazla etkilemiştir. Yazdığı eserleri birçok dile çevrilmiştir. Hayattayken çok ünlü olmuştur. Charles Dickens, yaşamı boyunca köleliğe karşı koymuştur. 1870'te ölmüştür.
Roman kahramanları sıradan ancak belirgin tiplerdir. Ruh yapıları karmaşık değildir. Çocukluğundan beri yoksul yaşamlarına tanık olduğu insanları anlatır. Toplumsal sorunları, yoksulluğu vurgulamakla birlikte, bunların nedenlerine inmemiştir.
Eserleri: Amerika Notları, Oliver Twist, Büyük Ümitler, Zor Zamanlar'dır. (Devam)
Bu kitap, Necip Fazıl'ın şiirlerini topladığı eserdir. Şairin bütün şiirlerinin bir arada toplanmış olması Necip Fazıl'ın edebi kişiliğindeki değişimleri görmeyi sağlamaktadır. Necip Fazıl Kısakürek, eserinde şiirlerini konularına göre sıralamıştır. Edebiyatımızın en çok okunan şiir kitaplarından biri olan Çile'deki konu başlıklardan bazıları şunlardır: Allah, İnsan, Kahramanlar, Dava ve Cemiyet.
Kitapta; Allah Sevgisi, Dîn, Vatan, Padişah, Osmanlı Bayrağı, Anne Sevgisi, Horoz ile İnci, Ertuğrul'un Büyüklüğü, İyilik-Doğruluk, Mithat Paşa, Çiftçinin Nasihati, Millet Şarkısı, Bahar, Kelebek, Kış, Çiftçiler, Fukarayı Seviniz, Tilkinin Vaadi, Çalışmak Sonra Oyun, Namık Kemal, Yıldızlar, Muhtar Bey, Ahlâk, Denizler başlıklı yirmi dört tane şiir yer almaktadır.
Şiirlerde amaç çocuklara, bilgi vermek, eğitmektir.
İlk şiirde, "Allah sevgisi":
"Kim çıkarır sabahleyin
erkenden, Dünyamıza ışık
veren güneşi? Gece vakti
denizlere serpilen, Ay doğuyor,
kim yapıyor bu işi?"
Dizeleriyle başlayıp, kırlardan, kuşlara kadar bütün canlı ve Sansız varlıkların bir yaratıcısının olduğu ve bu yaradana karşı bir sevgi beslenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İkinci şiirde, "Din ve Kur'an'dan bahsedilmekte, dinsiz yaşanamayacağı, İslamiyetin en yüce din olduğu belirtilmektedir:
1923 yılı yeni Türkiye'nin kuruluşudur. Aydınlarımız, devlet adamlarımız ve yazarlarımız artık tarihimizde artık yeni bir dönemin başlatılması gerektiğine inanmışlar. Bu yüzden de 1923'te başlayan bu yeni oluşum edebiyatımızı da etkilemiştir. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatını iki ana dönem içinde incelemek mümkündür.
- 1923- 1940 arası dönem
- 1940 sonrası dönem ( Son dönem)
1923- 1940 arası döneminin özellikleri:
1. Dili sadeleştirme düşüncesinden dolayı konuşma dili ile yazı dili arasındaki fark ortadan kalkmaya başladı.
2. Eğitim ve öğretimin yaygınlaşmasıyla okur yazar oranı arttı.
3. Milli Edebiyat döneminde başlayan Anadolu'ya yöneliş hız kazandı.
4. Hece ölçüsünü kullanmaya başladılar.
5. Halkın dertlerini, problemlerini ve Anadolu'nun güzelliklerini işlediler.
6. Anadolu efsanelerinden, masallarından ve mitolojiden yararlandılar.