A. BASİT (KÖK) EYLEMLER: Yapım eki almamış, kök durumundaki eylemlerdir. Türkçede basit eylemlerin çoğu tek hecelidir. İki heceli basit eylem azdır. koş-, gel-, bak-
yürü- . İnan-, uyu- ..
B. TÜREMİŞ EYLEMLER: Ad ve eylemlerden yapım ekleriyle elde edilen yeni anlamlı eylemlerdir.
Eylem kök ya da gövdelerine eylemsi ekleri getirilerek yapılır. Zaman ve şahıs eki almazlar. Yan cümlecik kurarak birleşik cümle oluştururlar. Yan cümleciğin yüklemi olurlar. Özne ve tümleç alabilirler.
Örnek: Oraya git-mek akıl kârı değil.
1. Ad-Eylem Hem ad, hem de eylem görevinde bulunan sözcüğe adeylem denir. Ekleri: -me -mek -iş Örnek: Karlı yollarda yürü-mek istiyorum.
2. Sıfat - Fiiller Varlıkları niteledikleri için sıfat; özne, nesne ve tümleç alarak yan cümlecik kurdukları için de fiil gibi sayılan kelimelere sıfat - fiil denir. Ekleri: -en, -er, -ecek, -miş, -dik, -medik Örnek: Bekleyen derviş muradına ermiş.
3. Zarf - Fiiller Yüklemin zamanını veya durumunu bildiren yan cümlecikler kurmaya yarayan fiilimsilerdir. Koltuğa uzanıp biraz uyumalısÄ... (Devam)
Eylemin, eylemsinin, sıfatın ve zarfın anlamlarını etkileyen sözcüklerdir. Örnek: "Tabiat yemyeşil görünüyordu" cümlesinde görünme eyleminin nasıl yapıldığını belirten yemyeşil sözcüğü bir zarftır. Örnekler: "Onları sık sık görmeniz gerekiyor." zarf + eylemsi "Çok güzel bir ev". zarf + sıfat + isim "Çok iyi konuşuyor" zarf + zarf + eylem
Anlam Yönünden Zarflar 1. Durum Zarfları Eylem ve eylemsilerin anlamlarını durum yönünden etkileyen sözcüklerdir. - Güzel görünüyor. - Ne de tatlı konuşuyor.
2. Zaman Zarfları Yüklemin ve eylemsinin ne zaman yapıldığını bildiren sözcüklerdir. Gece gündüz çalışarak bitirdi. Sabahları kahvaltımı yaparım.
3. Nicelik Zarfları a) Eşitlik Zarfları: Eyleme, eylemsiye eşitlik anlamı katan sözcüklerdir.... (Devam)