Roman, Kurtuluş Savaşı yıllarında, bir Orta Anadolu köyünde geçer. Ahmet Celâl'in hatıra defteri olarak anlatılır.
Cumhuriyet Halk Parti'sinin 1942 yılında açtığı roman yarışmasında Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Yaban" romanı ikinci olmuştur. Anı türünde yazılan romanda köylü ile aydın arasındaki tezat, realist bir şekilde anlatılmaktadır. Roman, etkileyici bir dille yazılmıştır; fakat romanda köylüye olumsuz yaklaşılmıştır.
Roman Kişileri (Kahramanları)
Ahmet Celal (Yaban): Celal, I. Dünya Savaşında kolunun birini kaybetmiş bir yüzbaşıdır. Vatanını çok seven bir aydın tipidir. Köylü ile arasında büyük bir uçurumu gören, pek çok bakımdan onları küçümseyen bir kişidir.
Emine: Sıradan bir köylü kızıdır. Celal, özellikle ona karşı maddi bir aşk duyar. Çünkü sevdiği bu kızla ortak hiç bir yanı yoktur.... (Devam)
Alfonso isimli büyük kediyi, akşamüzeri, ayağını kulağının üzerinden geçirirken görünce, "Yağmur yağacak." dediler. Gerçekten de, bir gün sonra gün boyu yağmur yağdı. Büyükler tarlaya çalışmaya gidemedikleri için Öfkeliydiler. Oynayan çocuklara bakıp bakıp söyleniyorlardı. Kediye de kızıyorlardı: "Ambarlarda fareler cirit atıyor, bu burada yan gelmiş yatıyor." diyorlardı.
Çocuklar oyun oynarken, yüzyıllık çini tabağı kırdılar. Aileleri onlara oyun oynamayı, yemek yemeyi yasakladıkları gibi, yarın yağmur yağmazsa, yaşlı Melina teyzeye bir kavanoz reçel götüreceklerini de eklediler.
Alfonso bulunduğu yerden: "Bir tabak için bu kadar ceza çok." dedi. Büyükler, "Hep aynısınız, birbirinizi tutuyorsunuz." deyince, Alfonso'da "Şayet böyle konuşursanız, ben de giderim." deyip, pencereden dışarı çıktı. Çocuklar, yağmur... (Devam)
1884-1958 yılları arasında yaşamıştır. İlk öğrenimini Üsküp'te tamamladı, Orta öğrenimini ise 1902′de geldiği Vefa Lisesi'nde gördü. Bir süre sonra da 1903 yılında Paris'e giden Yahya Kemal Beyatlı, Fransızca öğrendikten sonra Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. Dokuz yıl kaldığı Paris'ten 1912′de İstanbul'a döndü. 1915-1923 yılları arasında İstanbul Üniversitesi'nde çeşitli dersler okuttu. 1923 yılında ise Urfa milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Ardından 1926 yılında Varşova, 1929 yılında da Madrid Orta Elçiliklerine atandı. Yurda döndükten sonra ise önce 1935-1942 yıllarında Tekirdağ, 1943-1946 yılları arasında ise İstanbul milletvekilliği yaptı. 1948 yılında yeniden büyük elçi olarak Pakistan'a gitti, bir yıl sonra emekliye ayrılarak yurda döndü. Memleketi Üsküp'ün ve Paris'in etkisi Yahya Kemal'in şiirlerinde görülmektedir. Yahya Kemal Beyatlı, olgunluk devrinde şi... (Devam)
1889 yılında doğmuştur. Öğrenimini, Mısır ve Anadolu'da yapmıştır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu önce Fecr-i Ati Edebiyatı içinde yer almıştır. Gazetecilik, öğretmenlik, milletvekilliği, elçilik gibi çok çeşitli görevlerde bulunmuştur. Yakup Kadri, 1974'te vefat etmiştir. Roman, gezi notları, siyasal makale ve fıkralar, mensur şiirler yazmıştır. Romanlarında kronolojik olarak Türk toplumunun yaşadığı değişiklikleri görmek mümkündür. Roman tekniğini mükemmele ulaştırmıştır. Başlıca eserleri, Yaban, Ankara, Kiralık Konak, Sodom ve Gomore' Okun Ucundan, Erenlerin Bağından'dır. (Devam)
KONUSU: Babasının haksız bir şekilde Öldürülmesine dayanamayarak, intikam almak için dağlara çıkan ve hep yalnız gezen genç kız Kezban'ın hikâyesi anlatılmaktadır.
Sabahtan beri yürüyorduk. İnce ince yağmur yağıyordu. Omzumdaki silah gittikçe ağırlaşıyordu. "Biraz dinlensek" dedim. Kılavuzum gülerek, "Biraz daha gayret et" dedi. Yarım saat daha yürüdük. Kılavuzum "yarın başına geldik, oturabiliriz" deyince yakındaki bir çamın dibine çöküverdim. Tam sigara yakacaktım ki, "Burada tütün içilmez, çünkü burası Yalnız Efe'nin kaybolduğu yerdir" dedi. Ben ki, menkıbeleri çok severim, bunu da dinlemeliydim. "Anlat Baba" dedim.
"Bu olaylar benim küçüklüğüme denk gelir. Babası gençliğinde, adı Kezban olan kızı ile bizim köye yerleşmiş. Bir gün, Eseoğlu'nun çiftliğinden geçerken, alacağı olan birisini görüp istemiş. Vermemişler. Çıkan kavga neticesinde adamı öldürmüşler."
KONUSU: Bir koy çocuğunun, her türlü zorluklara rağmen, okuma mücadelesinden vazgeçmeyerek başarıya ulaşması anlatılmaktadır.
Ben, Doğu Anadolu'nun bir dağ köyünde doğdum. Köyümüz, başı karlı ve dumanlı bir dağın eteklerindedir. Kışlarımız hep karlı geçer; kısa süren yazımıza da doyum olmaz. Yazı dört gözle bekleriz.. Korkunç kayalar bizim oyun yerlerimizdir, bazen keçiler gibi dağa tırmanır, yankı yapan kayalara sesleniriz.. Seslerimiz, değişmiş, korkunçlaşmış bir halde uğuldayarak geri döner.. Dağımızda mağara vardır, korka korka gireriz, hayaller kurarız. Defineler bulur, fakir fukaraya dağıtırız..
Babam inşaat işçisidir. Yazın ilçede çalışır, kışın evde oturur. Bize hep şekerler, elbiseler, daha neler alır getirir. Babamı herkes sever. Anam da çok iyidir. Bütün komşuların derdine koşar. Elinden her iş gelir.
1. Basit Cümle İçinde tek bağımsız yargı anlatan cümlelerdir. Örnek: Biz, sizi başkanlığa seçtik. 2. Bileşik Cümle Birbiriyle ilgili birden çok yargıyı içinde barındıran cümlelerdir. Örnek: Okulda çalışmak istiyordu. Cümlede çalışmak ve istemek eylemleri vardır. Yan cümle: okulda çalışmak, temel cümle: istiyordu. a) Girişik Cümle Yan cümleciği esas cümlenin herhangi bir öğesi olan cümlelerdir. Örnek: Bu konuyla kimin ilgilendiğini merak ediyormuş. b) Kaynaşık Cümle Bir cümlenin, başka bir cümlenin öğesi olması halinde kaynaşık cümle meydana gelir. Örnek: Aynur: "Ben iyiyim" dedi. c) Şartlı Cümle Örnek: Islandıysan üstünü değiştir. d) Soru Edatıyla Kurulan Cümle Örnek: Gökyüzü bulutlandı mı içim kararır. 3. Sıralı C&uum... (Devam)
1. Basit İsim Yapım eki almamış, başka sözcükle birleşmemiş sözcüklerdir. Örnek: mutfak, banyo, tuvalet, hesap... NOT: Adlar çekim ekleri aldıklarında yapılarında bir değişiklik olmaz. 2. Türemiş İsim Yapım ekleriyle kurulmuş adlara denir. Örnek: Doktor, göz-lük takmamı önerdi. Örnek: Ben de göz-lük-çüye gittim. 3. Bileşik İsim Birden fazla sözcüğün oluşturduğu adlardır. Örnek: İmambayıldı güzel olmuştu. Örnek: Dedikodularınızdan bıktım artık. Örnek: Arkadaşım uyurgezerdir. (Devam)
Kök ve gövdelerden yeni anlamda sözcükler yapan eklerdir. Yapım ekleri; sözcüğün anlamını değiştirdiği gibi türünü de değiştirebilir. Dilimizde çok sayıda yapım eki vardır. Ancak biz bu yapım eklerini dört ana başlıkta toplayabiliriz:
1. İsimden İsim Yapan Ekler
2. İsimden Fiil Yapan Ekler
3. Fiilden İsim Yapan Ekler
4. Fiilden Fiil Yapan Ekler
Yukarıdaki eklerin dışında az kullanılan başka yapım ekleri de vardır. Bu ekleri de kök ve gövde arasındaki anlam ilgisini gözeterek ayırabiliriz.
YAPI BAKIMINDAN CÜMLELER 1. Basit Cümle2. Birleşik Cümlea. Girişik Birleşik Cümleb. İç İçe Birleşik Cümlec. İlgi Cümlesid. Şartlı Birleşik Cümle3. Sıralı Cümleler4. Bağlı Cümle1. "ki"li Bağlı Cümleler 2. Diğer Bağlaçlarla KurulanlarSonuç
Cümleler, bildirdikleri yargı sayısına ve öğelerin yüklemle olan ilişkisine göre çeşitlere ayrılırlar. Cümlede bir ya da birden fazla yargı vardır. Başka bir deyişle birden fazla cümle bir araya gelip bir cümleymiş gibi görünebilir. Bir ceylan gibi ürktü. Tek yargıSevincinden ne yapacağını şaşırmıştı. İki yargıBu tür cümlelerde bazı öğeler ortak olduğu gibi öğelerin tamamı farklı da olabilir. Bu cümleler birbirlerine bazı bağlaçlar yardımıyla bağlanabildiği gibi anlam bakımından da bağlanabilirler. Saatine baktı ve... (Devam)
Ali Rıza Bey namuslu bir memurdur. İşinden çıkarılmıştır. Fikret, Necla, Leyla adında üç kızı; Şevket adında bir oğlu vardır. Şevket bir bankada memurdur. Evin bütün yükü onun üstündedir. Üstelik bir de Ferhunde adlı daktilocu bir kız ile evlenmiştir. Leyla, Necla ve Ferhunde modern hayat ve eğlence düşkünüdürler. Haftada iki gece evde toplantı yapılmaktadır. Şevket bütün bu masrafları karşılamak zorundadır. Evin gidisini beğenmeyen Fikret, Adapazarı'nda yaşlı ve birkaç çocuklu dul bir adamla evlenir; böylece, ağacın yapraklarından biri düşer. Şevket, bankadan aldığı paraları ödeyemeyerek bir buçuk yıl hapse mahkûm olur; böylece, ağacın ikinci yaprağı da düşer.
Şevket hapiste iken karısı kaçar, ağacın bir yaprağı daha düşmüş olur. Necla, kendini zengin gösteren bir Suriyeli ile evlenir, Suriye'ye gidince eşinin birkaç hanımının olduğunu görür, böylelikle, ağacın dördüncü yaprağı d... (Devam)
Aziz Nesin'in bu eseri, toplumun ve bürokrasinin çarpık taraflarını iğneleyici bir üslupla ortaya koymaktadır. Bu roman 1977'de yayınlanmıştır. Kimliği olmadığı için devlet onun yaşadığına inanmaz. Böyle bir kahramanın başından geçen olaylar komik bir dille işlenir. Eser teknik özellikler bakımından yetersizdir.
Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz Özeti:
Cezaevi imamı artık suçlularla uğraşmaktan bıkmıştır. Onların ıslah olabileceğine olan inancını tamamen yitirmiştir. Yalnız cezaevinden çok yakında çıkacak olan Yaşar ile yakın dost olmuştur. Yaşar kendini dine vermiş, sürekli camiyi temizleyen biridir. Koğuştaki herkes Yaşar Yaşamaz'ın aniden dine sarılışına, imamın yanından ayrılmayışına şaşırmaktadır. Bu arada Yaşar'ın iyi para kazanması kuşkulan artırır. Neticede bir gün her şey ortaya çıkar. Meğer, Yaşar yeni hapisten çıkmış ortağı ile imamı eroin işinde kullanmaktadır. YaÅ... (Devam)
Sandalıyla balıkçılık yapan, Santiago isimli yaşlı balıkçı, tam seksen dört gündür bir tane dahi balık avlayamamıştı. Bu yüzden, yıllardan beri kendisine yardımcılık yapan küçük Manolin bile, başka bir balıkçının yanında çalışmaya başlamıştı. Ama, yine de fırsat buldukça gelip, yaşlı balıkçıya yardım ediyordu.
Diğer balıkçılar, artık onunla dalga geçiyorlardı. O ise, havanın açılmasını bekliyordu. Niyeti alabildiğine açılmak ve avlana-madığı günlerin acısını çıkarmaktı. Böylece, ne kadar İyi bir balıkçı olduğunu dost, düşman yeniden görecekti.
O gece rüyasında, yüksek dağlarda, altın sarısı kumsallarda gezindi, mavi denizlerde dolandı, durdu. Sabah olmadan uyandı ve gidip Manolin'i uyandırdı. Kahvelerini içtikten sonra, Manolin 'in yardımı ile kayığını denize indirdi ve açıldı.
Yazı Dili: Düşünce ve duyguların bir kişi ya da insan topluluğuna yazılı bir şekilde aktarılmasına denir. Yazı dili bir dile ait olan bir ağzın ya da şivenin zaman içerisinde ortak hale gelmesiyle oluşur. Bizim dilimizde İstanbul ağzı ortak (yazı dili) dil haline gelmiştir.
- Yazı dili ortak bir dildir.
- Yazı dilinde yazım ve noktalama önemli bir yer tutar.
- Planlı bir iletişim olduğu için dil yanlışı (anlatım bozuklukları) yapılmaması gerekmektedir.
- Yazı dilinde sanatsal imgeler daha fazla olduğu için dile hâkim olmak şarttır. (Devam)