Küçük Ünlü Uyumu: Ünlü harflerin düzlük-yuvarlaklık, darlık- genişlik bakımından uygunluk göstermesi kuralıdır. Buna göre:

Türkçe bir sözcüğün ilk hecesindeki ünlü düz ise {a,e,ı,i) öteki hecelerin, getirilecek eklerin ve "mi" edatının ünlü harfleri de düz olur:

A- ra- ba- (Düz Düz Düz) Küçük ünlü uyumuna uyar.

in- ce- çik (Düz Düz Düz) Küçük ünlü uyumuna uyar.

Kalınlık

ar- mut ' (Düz Yuvarlak) Küçük ünlü uyumuna uyar.

me- mur —' (Düz Yuvarlak) Küçük ünlü uyumuna uyar ancak büyük ünlü uyumuna uymaz

profesör => hem büyük ünlü uyuymuna hem de küçük ünlü uyumuna aykırıdır.

b. Türkçe bir sözcüğün ilk hecesindeki ünlü yuvarlak ise (o,ö,u,ü) ondan sonraki hecede ya düz-geniş (a,e) ya da dar-yuvarlak (u,ü) "ünlü" bulunur. Sözcüğe getirilecek ekler ve "mi" edatı da buna uyar.

düşüneyim mi?

Bu kural, sözcükte birbirini izleyen iki hece için geçerlidir. Bu nedenle her hece kendinden önceki hecenin ünlüsüne göre değerlendirilir:

Bu kuralı Örnekler üzerinde inceleyelim:

gü- zel- lik- ler (Yuvarlak, Düz-geniş, Düz, Düz)

Ü- züm- cü- ler- in (Yuvarlak Dar-yuvarlak Dar-yuvarlak Düz-genİş Düz)

Küçük ünlü uyumuna göre "o-ö" ünlüleri yalnız ilk hecede bulunur. Buna uymayan sözcükler kesinlikle yabancıdır:

horoz, banyo, salon, bilardo...

"-yor" eki Türkçe bir ek olmasına karşın bu kuralı her zaman bozar:

*** geliyor, alıyor...

Büyük ünlü uyumu kuralında olduğu gibi bileşik sözcükler, yabancı dilden giren sözcükler bu kurala uymayabilir.

♦ gecekondu, radyo, mürşit..

Zamanla değişen kimi Türkçe sözcükler kurala uymaz:

♦ yağmur, kabuk, savunmak...

Aşağıdaki sözcüklerin büyük ve küçük ünlü uyumuna uygunluklarını inceleyelim:

♦ yolculuğumuz (Her iki ünlü uyumlarına da uyar)

♦ havuzda (Büyük ünlü uyumuna uyar ancak küçük ünlü uyumuna uymaz)

♦ anneciğim (Küçük ünlü uyumuna uyar ancak küçük ünlü uyumuna uymaz)

♦ görebiliyorum (Her iki uyuma da uymaz)

♦ sohbet (Küçük ünlü uyumuna uyar ancak büyük ünlü uyumuna uymaz)

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 

Bu Sayfa Şunlarla Da İlgili Olabilir

  • küçük ünlü uyumu banyo (08 Haziran 2013)
Popüler Sayfalar:
Son Ziyaretler:
Ek Fiil (Ek Eylem)     Akdeniz     Açıkoturum     R Sözlüğü (Deyim)     Halide Edip Adıvar     Memduh Şevket Esendal     Goriot Baba     Az Gittik Uz Gittik     Sokakta     Zeytindağı     U-Ü Sözlüğü (Deyim)     TAAŞŞUK-U TALAT ve FITNAT     Çankaya     Aşık Edebiyatı Özellikleri     Hoca Dehhani     Çocuk Şiirleri     Garip Akımı (Birinci yeniciler)     Drina Köprüsü     Howard Pyle     Makale     Kelile ve Dimne     Şamatalı Köy     Gogol     Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz     Miskinler Tekkesi     Basit Cümle     Fuzuli     Memleket Hikayeleri     Dokuzuncu Hariciye Koğuşu     Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı     Destanlar     Sait Faikin Hikayeciliği     Türkçenin Sırları     Deyimler     İsimden İsim Yapan Ekler     Sol Ayağım     Atasözleri     Mor Salkımlı Ev     Onlar da İnsandı     İsmin Yönelme Durumu     Masal Nedir     Mevlananın Mesnevisi     Anadolu Notları     Divan Şiiri     İkinci Yeniciler     Boğaziçi Şıngır Mıngır     Cemo     Safahat     Köroğlu     Ülkemin Efsaneleri     Değirmenden Mektuplar     İnci     Kuyucaklı Yusuf     Paragrafta Ana Düşünce (Anafikir)     Sıra Noktalar     Bilmeceler     Forum     Damla Damla     Mürebbiye     Kendi Gök Kubbemiz     Ömer Seyfettin     Bahaeddin Özkişi     Fecr-İ Ati Edebiyatı     T Sözlüğü (Deyim)     Faust     Maniler     Sahnenin Dışındakiler     Yankılı Kayalar     Şeyh Galip     İntibah     Süleyman Çelebi     Anlamca Çelişen Cümleler     G Sözlüğü (Deyim)     Ulama     Oliver Twist     Anlamca Yakın Cümleler     Didaktik Şiir     Balım Kız Dalım Oğul     Kalpaklılar     İletişim Nedir     Kısa Çizgi     Charles Dickens     Eylemde Yapı     Sait Faik Abasıyanık     Samiha Ayverdi     Birleşik Cümle     Gora     Tanzimat Dönemindeki İlkler     Eylem Çatısı     Recaizade Mahmut Ekrem     Serbest Ölçü     Y Sözlüğü (Deyim)     Bize Göre     Boğaziçi Mehtapları     Suyu Arayan Adam     Serçe Kuş     Halit Ziya Uşaklıgil     Orhan Veli Kanık     O-Ö Sözlüğü (Deyim)     Pir Sultan Abdal    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler