1. Basit Eylem

Kök halindeki eylemlerdir.

Örneğin: Buldum.

2. Türemiş Eylem

Yapım eki almış eylemlerdir.

Örneğin: Az-al-dı. Kara-r-dı.

3. Bileşik Eylem

Birden çok sözcüğün birleşmesiyle oluşan sözcüklerdir.

İki grupta inceleyelim:

A. Kurallı Bileşik Eylemler

B. Anlamca Kaynaşmış Bileşik Eylemler

Kurallı Bileşik Eylemler

1. Yardımcı Eylemlerle Yapılan Bileşik Eylemler:

Adlara ve ad soylu sözcüklere yardımcı eylemlerden biri (etmek, olmak, kılmak, eylemek) getirilerek oluşturulur:

Örneğin: Yardım etmek, Memnun olmak

NOT 1: Yardımcı eylem olarak kullanılan sözcükler, tek başına eylem olarak da kullanılabilir: "Bu ev ancak yüz milyon eder." cümlesinde "etmek eylemi" başlı başına bir eylemdir.

NOT 2: Yardımcı eylemle yapılan bileşik eylemlerde ses olayı (düşme, türeme, değişme) olursa bitişik yazılır.

Örneğin: Hissetmek, zikretmek, sabretmek, affetmek.

2. Özel Bileşik Eylemler

a) Yeterlilik Bileşik Eylemi

Eylem tabanlarına -ebilmek getirilerek oluşturulur. Birinci eyleme "bir şeyi yapmaya gücü yetme" anlamı katar.

Örneğin: Düşünebilmek, kavrayabilmek

Bu işi kısa sürede yapabilirim (gücüm yeter).

b) Tezlik Bileşik Eylemi

Eylem tabanına "-vermek" getirilerek oluşturulur. Birinci eyleme tezlik anlamı katar.

Örneğin: Gidivermek, yakalayıvermek.

Ödevini bir saatte bitiriverdi.

c) Süreklilik Bileşik Eylemi

Eylem tabanlarına "-egelmek, -edurmak, -egitmek, -ekalmak" getirilerek yapılır. Birinci eyleme işin sürekli, kesintisiz yapıldığı anlamı katar.

Örneğin: Söylenegelmek, gidedurmak, süregitmek, bakakalmak.

d) Yaklaşma Bileşik Eylemi

Eylem tabanlarına "-eyazmak" getirilerek oluşturulur. Birinci eyleme "az kalsın, neredeyse" anlamı katar.

Örneğin: Düşeyazmak, donayazmak.

Anlamca Kaynaşmış Bileşik Eylemler

Birden çok sözcüğün, birinin ya da ikisinin sözcük anlamı dışında birleşip kaynaşarak oluşturdukları eylemlere denir.

NOT: Her iki sözcüğünde kendi anlamı dışında kullanılmasıyla oluşan anlamca tam kaynaşmış bileşik eylemler bitişik yazılır.

Örneğin: elvermek, öngörmek, vazgeçmek, varsaymak

NOT: Birden çok sözcüğün kendi anlamı dışında kullanılmasıyla oluşan bileşik eylemler de anlamca kaynaşmış sayılır, bunlar bitişik yazılmaz:

Örneğin: hoş görmek, ileri gitmek, karar vermek.

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 

Bu Sayfa Şunlarla Da İlgili Olabilir

  • eyleme göre yapılar (28 Aralık 2015)
  • yaklaşma eylemlerle yapılan bileşik eylemler (01 Aralık 2014)
  • eylemlerde yapi ogrnek (11 Haziran 2014)
  • eylemlerde yapi (09 Haziran 2014)
  • basit eylem yapı örnekleri (22 Mayıs 2014)
  • eylemin yapisi (10 Mayıs 2014)
  • eylemde yapi ornekler (06 Mayıs 2014)
  • eylem de yapıeylem de yapı (27 Nisan 2014)
  • eylemin yapısı (19 Nisan 2014)
  • eylemde yapı örnekleri (16 Nisan 2014)
Anlatım Bozuklukları     Ek Fiil (Ek Eylem)     Akdeniz     Açıkoturum     Karşıtlık Bildiren Cümleler     R Sözlüğü (Deyim)     Ahmet Mithat Efendi     Halide Edip Adıvar     Goriot Baba     Fakir Baykurt     Az Gittik Uz Gittik     Sokakta     Zeytindağı     U-Ü Sözlüğü (Deyim)     TAAŞŞUK-U TALAT ve FITNAT     Fatih Harbiye     Bu Ülke     Çankaya     Aşık Edebiyatı Özellikleri     Hoca Dehhani     Kesme İşareti     Çocuk Şiirleri     Drina Köprüsü     Howard Pyle     Makale     Kelile ve Dimne     Şamatalı Köy     Gogol     Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz     Miskinler Tekkesi     Basit Cümle     Fuzuli     Memleket Hikayeleri     Koşul Sonuç Cümlesi     Dokuzuncu Hariciye Koğuşu     İsim (Ad) Kökleri     Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı     Destanlar     Türkçenin Sırları     Özne Eksikliği     Deyimler     İsimden İsim Yapan Ekler     İnsan Ne İle Yaşar     Sol Ayağım     Mor Salkımlı Ev     Onlar da İnsandı     İsmin Yönelme Durumu     Mecaz Anlam     Necip Fazıl Kısakürek     Kaynaştırma Harfleri (Kaynaştırma Sesleri)     Masal Nedir     Anadolu Notları     İkinci Yeniciler     Boğaziçi Şıngır Mıngır     Ek Yanlışlığı     Cemo     Safahat     Köroğlu     Şeyhi     Ülkemin Efsaneleri     İnci     Mumcunun Faresi     Kuyucaklı Yusuf     Paragrafta Ana Düşünce (Anafikir)     Sıra Noktalar     Bilmeceler     Forum     Damla Damla     Gustave Flaubert     Nedim     Açıklama İlişkisi     Mürebbiye     Baki     Kendi Gök Kubbemiz     Ömer Seyfettin     Bahaeddin Özkişi     Şermin     Faust     Türküler     Maniler     Sahnenin Dışındakiler     Yankılı Kayalar     Şeyh Galip     Paragrafta Konu     İntibah     Tırnak İşareti     Divan Edebiyatı Özellikleri     Süleyman Çelebi     Ali Şir Nevai     G Sözlüğü (Deyim)     Ulama     Anlamca Yakın Cümleler     Topluluk Adları     Didaktik Şiir     Kalpaklılar     İletişim Nedir     Nef'i     Charles Dickens     Eylemde Yapı     Sait Faik Abasıyanık    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler