Eylemlerin dilek ve zaman bildiren eklerle kazandık­ları yeni yeni biçimlere kip denir. Cümlede her eylem, kip ekleriyle kullanılır.

Eylem kipleri ikiye ayrılır:

A. BİLDİRME KİPLERİ (HABER KİPLERİ):

Eylemin yapılış zamanını bildiren kiplerdir. Dörde ayrılır:

1. Geçmiş Zaman Kipi: Eylem geçmişte yapılmıştır.

Bildirilişine göre ikiye ayrılır.

a) -di'li Geçmiş Zaman Kipi (Bilinen, görünen Geçmiş Zaman): Eylemin geçmişte yapıldığını kesin olarak bildirir.

Ödevlerimi bitirdim.

Yolda onunla karşılaştık.

Eytem tabanlarına ünlü uyumuna ve ünsüz benzeş­mesine göre "-di" eki getirilerek yapılır. Bu kitabı okudum.

Birlikte ders çalıştık.

b) -miş'li Geçmiş Zaman Kipi (Duyulan, öğrenilen geçmiş zaman): Eylemin geçmişte yapıldığı başka­sından duyulmuş gibi bildirilir.

Duyulan geçmiş zaman kipiyle cümleye farklı anlam­lar verilebilir.

Beni evde bulamamış. (Başkasından duyma)

Kış boyu kilo almışım. (Farkında olmama)

Saatler ne çabuk geçmiş.. (Şaşma)

Derslerine iyi çalışmışsın. (Yorumlama, tahmin etme)

Eylem tabanına ünlü uyumuna göre "-miş" eki getiri­lerek yapılır.

Televizyon bozulmuş.

Eve geç dönmüşsün.

Buradan gitmişler.

2. Şimdiki Zaman Kipi: Eylemin yapılışıyla bildirişi aynı andadır.

Evde ders çalışıyor.

Kahvaltını hazırlıyorum.

Eylem tabanına -(i) "yor" eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna uymaz.

gel ' i ' yor

gül ' ü ' yor

• Şimdiki zaman kipi kendinden önce gelen geniş ünlüleri daraltır.anla-yor -> anlıyor.

söyle-yor -» söylüyor

3.Gelecek Zaman Kipi: Eylemin yapılacağını önceden bildirir.

Sizi görmeye geleceğiz.

Bir gün ünlü olacaksın.

Eylem tabanına "-ecek" eki getirilerek yapılır.

Yarın İzmir'e gidecekler.

Söylediklerimi defterine yazacaksın.

4. Geniş Zaman Kipi: Eylemin her zaman yapıla­bileceğini bildirir.

Kitap okumayı severim.

Düzenli spor yapar.

Eylem tabanına "-(i) (e) r" eki getirilerek yapılır. Sahilde yürürüz

Okula erken giderler.

Arabayı hızlı kullanırım.

B. DİLEK KİPLERİ: Eylemlerin yapılmasıyla ilgili dilek, koşul ve isteği belirten kiplerdir. Zaman anlamı taşımazlar.

Dilek kipleri dörde ayrılır:

1. İstek Kipi: Eylemin yapılmasındaki isteği bildiren

kiptir.

Sabah erken kalkalım.

Hızlı gideyim, trene yetişeyim.

Eylem tabanlarına "-e" eki getirilerek yapılır.

Müzik dinleyelim.

İstek kipi, birinci kişilerin dışında, yerini başka kiplere bırakmak üzeredir.

Eve gidesin. (git, gitmelisin.)

2. Dilek ' Şart Kipi: Eylemin yapılmasındaki dileği ve koşulu belirten kiptir.

Keşke tatile çıkabilsem..

Sınavı kazansam annem mutlu olur.

Eylem tabanlarına "-se" eki getirilerek yapılır. Dinlese doğru söylediğimi anlar.

Dilek-şart kipindeki eylemler genellikle bileşik cümlelerde yan cümlecik oluşturur ve zarf tümleci

görevini üstlenir.


Gerçeği bilsem içim rahat edecek.

Zarf Tümleci Yüklem

Dilek-şart kipi eylem istek cümlelerinde yüklem görevindedir.

Ben de güzel şarkı söylesem.. Yüklem

3.Gereklilik Kipi: Eylemin yapılmasının gerekli olduğunu belirtir.

Yemeğini bitirmelisin.

Acele etmeliyiz.

Eylem tabanına "-meli" eki getirilerek yapılır.

Ders sırasında konuşmamalısın.

4. Emir Kipi: Eylemin yapılmasını emir yoluyla belirtir. Kitap okuyun.

Beni burada bekleyiniz.

Emir kipinin belirti bir kip eki yoktur. Her kişi için farklı çekimlenir. Birinci tekil ve çoğul kişi çekimleri de yok­tur. Benimle gel. (sen)

Benimle gelsin, (o) Benimle gelin ' geliniz, (siz) Benimle gelsinler, (onlar)

Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 

Bu Sayfa Şunlarla Da İlgili Olabilir

  • eylemd de kip (04 Şubat 2017)
  • http://turkce.sitesi.web.tr/eylemde-kip.html (08 Nisan 2016)
  • eylem kipleri (27 Mart 2016)
  • eylemdr kip (23 Mart 2016)
  • eylem kip ek eylem (16 Şubat 2016)
  • eylemse kip (10 Şubat 2016)
  • Eylemin kip ekleri (12 Mart 2015)
  • eylemdeki kip (11 Ekim 2014)
  • eylem gereklilik kip (20 Eylül 2014)
  • her kip eklerinden bir eylem (10 Eylül 2014)
Popüler Sayfalar:
Anlatım Bozuklukları     Ek Fiil (Ek Eylem)     Akdeniz     Açıkoturum     Karşıtlık Bildiren Cümleler     R Sözlüğü (Deyim)     Ahmet Mithat Efendi     Halide Edip Adıvar     Memduh Şevket Esendal     Goriot Baba     Milli Edebiyatta Şiir     Fakir Baykurt     Az Gittik Uz Gittik     Sokakta     Zeytindağı     U-Ü Sözlüğü (Deyim)     TAAŞŞUK-U TALAT ve FITNAT     Fatih Harbiye     Bu Ülke     Çankaya     Aşık Edebiyatı Özellikleri     Hoca Dehhani     Kesme İşareti     Çocuk Şiirleri     Garip Akımı (Birinci yeniciler)     Drina Köprüsü     Makale     Kelile ve Dimne     Şamatalı Köy     Gogol     Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz     Miskinler Tekkesi     Basit Cümle     Fuzuli     Memleket Hikayeleri     Koşul Sonuç Cümlesi     Dokuzuncu Hariciye Koğuşu     Destanlar     Türkçenin Sırları     Özne Eksikliği     Deyimler     İnsan Ne İle Yaşar     Sol Ayağım     Atasözleri     Mor Salkımlı Ev     Onlar da İnsandı     İsmin Yönelme Durumu     Mecaz Anlam     Necip Fazıl Kısakürek     Kaynaştırma Harfleri (Kaynaştırma Sesleri)     Masal Nedir     Mevlananın Mesnevisi     Anadolu Notları     Divan Şiiri     İkinci Yeniciler     Boğaziçi Şıngır Mıngır     Cemo     Safahat     Köroğlu     Şeyhi     Ülkemin Efsaneleri     Değirmenden Mektuplar     İnci     Mumcunun Faresi     Kuyucaklı Yusuf     Paragrafta Ana Düşünce (Anafikir)     Sıra Noktalar     Bilmeceler     Forum     Damla Damla     Gustave Flaubert     Nedim     Açıklama İlişkisi     Mürebbiye     Baki     Ömer Seyfettin     Bahaeddin Özkişi     Fecr-İ Ati Edebiyatı     T Sözlüğü (Deyim)     Şermin     Faust     Türküler     Maniler     Sahnenin Dışındakiler     Yankılı Kayalar     Şeyh Galip     İntibah     Tırnak İşareti     Divan Edebiyatı Özellikleri     Süleyman Çelebi     Ali Şir Nevai     Anlamca Çelişen Cümleler     Ulama     Oliver Twist     Anlamca Yakın Cümleler     Topluluk Adları     Didaktik Şiir     Balım Kız Dalım Oğul     Kalpaklılar     İletişim Nedir    
Coğrafya
Coğrafya Sitesi
Tarih Sitesi
Türkçe Sitesi
Bilgi Sitesi
Bilgiler